Ormandaki Sırlı Ağ

0
850

Misafir olduğumuz Yerküre’de neredeyse her gün yeni bir yaratılış, yeni bir hikmet keşfedilmektedir. Amazon Ormanları’ndaki sırlı ağlar, bunlardan biridir.

Georgia Teknoloji Enstitüsü’nden Troy Alexander, Peru’da, Amazon Ormanları’ndaki Tambopata Araştırma Merkezi’ne ait arazide araştırmalar yaparken bazı ağsı yapılar keşfetti (7 Haziran 2013). Bunların ne olduğu ve nasıl meydana geldiği hakkında literatüre geçmiş bir bilgi yoktu. ‘Cecropia’ türü ağaçlar üzerinde ilk defa gözlemlenen bu çember şekilli yapıların çapı, 2,5 cm’ydi. Merkezinde kule veya anten şeklinde uzantıya sahip bir yumrunun bulunduğu bu ağsı yapı, bir taca veya etrafı tellerle çevrili (çit şeklinde) bir bahçeye benziyordu. Yumru üzerindeki uzantıdan halka şeklindeki kenarlara birçok bağlantı, çok ince iplikçiklerle örülmüştü. İplikçikler örümcek ağlarını andırıyordu; fakat daha önce bu şekilde bir ağa rastlanmamıştı. Bu simetrik, elle işlenmiş gibi düzgün çember şeklindeki yapıyı örümcekler nasıl yapacaktı?

 

İlk defa rastlanan sıradışı bu ağ yapısı; simetrik, elle işlenmiş gibi düzgün bir çember şeklindeydi.

 

 

 

Cyclosa türü örümceklerin yumurtalarını bıraktıkları kesecİğin etrafı herkesi hayran bırakacak çit şeklindek

ağsı bir yapı ile çevrelenmişti. Bilim insanları bu ağsı yapıyı incelediklerinde ağ maddesinin, bir çeşit koku (feromen) yayarak akarları cezbettiğini ve iplikçiklerin üzerinde toplanmalarını sağladığını gördüler.

Bu formu meydana getirebilecek tabiî bir kuvvet, süreç veya hâdise bilinmiyordu. Bu yapıyı güve gibi böceklerin oluşturmuş olabileceği veya bunun bir çeşit mantar olabileceği tahmin edildi.

Alexander, çalışmalarını Rice Üniversitesi’nden Phil Torres ve Florida Üniversitesi’nden iki böcek bilimci (entomolog), Lary Reeves ve Geena Hill ile sürdürdü. Kozaya benzeyen ağ bir canlı tarafından yapılmışsa, bu canlı bir yerden çıkar gelir diye düşünüyorlardı. Araştırma ekibi, altı ayın sonunda bu harika yapıyı neyin, neden ve nasıl hazırladığını çözdü. Araştırmacılar, bir gün karınca sürüsünün kozalara doğru geldiğini fakat kozaları çevreleyen çit şeklindeki ağ çemberiyle karşılaşınca, yön değiştirdiğini gözlemledi. Bundan hareketle, dıştaki çember yapının, ortadaki kozalağın korunması için hazırlanmış olduğunu anladılar.

Ekip bu yapılardan üçünü sökerek lâboratuvarda mikroskop altında inceledi. İki hafta sonra yapının ortasındaki kozadan örümcek yavrularının çıkması, onları hem sevindirdi hem de heyecanlandırdı. Aslında birer yumurta kesesi olan yumruların her birinde minik birer örümcek vardı. İncelemeler, örümceğin ‘Cyclosa’ cinsi yeni bir tür olduğunu ortaya koydu.

Örümceklerin araziye bıraktıkları normal yumurta keselerinde, altı yumurta bulunur. Fakat bu keselerde, birer yumurta vardı. Mikroskop altında yapılan araştırmalar neticesinde, ağ halkası üzerinde çeşitli akarlar(daha çok halı, koltuk, yatak ve derimizde bulunan bir çeşit parazit) gözlemlendi. Bilim insanları, yumurtadan çıkan yavrunun ilk gıdasının bu şekilde hazırlanmış olduğunu düşündü. Ağmaddesi, bir çeşit koku (feromen) yayarak akarları cezbediyor ve iplikçiklerin üzerinde toplanmalarını sağlıyordu.Böylece ağ şeklindeki bu yapıda bulunan kozaların, düşmanlara karşı korunmak ve yavruların ilk rızkını celbetmek için hazırlandığı anlaşıldı.

Tavuklarda embriyo, yumurta kabuğundaki on beş bine yakın gözenek vasıtasıyla dışarıdan aldığı oksijeni, karbondioksit olarak pasif difüzyon yoluyla yine aynı gözeneklerden dışarı atar. Kangurular, biri rahimlerinde embriyo hâlde, biri kesede, biri de dışarıda olmak üzere üç yavruyu aynı ânda besleyebilir. Kozadan çıkan tırtıl yavrusunun ilk rızkı, içinden çıktığı kozasıdır. Dünyaya gönderilen bütün aciz yavruların gıdası, Rezzak-ı Hakiki tarafından beraberlerinde yaratılmaktadır.

Çalışmalar sürdükçe, örümceğin neden bua ğacı seçtiği, ağı nasıl inşa ettiği, ağın büyüklüğü, çit şeklindeki yapıda direk şeklindeki kalın iplikçikler ile tel örgü şeklindeki yatay iplikçiklerin sıklığı ve ortadaki koza ile bağlantılı diğer ağların neden bu şekilde örüldüğü gibi hususlar da cevap bulacaktır. Araştırmalar derinleştiğinde bu ağın başka hikmetlerini de ortaya çıkaracaktır.

 

Kaynaklar

– Demircan, Kozan. ‘Amazon Ormanlarındaki Gizemli Ağ Oluşumları’, Popular Science, Şubat, 2014.

– http://newswatch.nationalgeographic.com/2013/09/06/what-created-this-mysterious-picket-fence-in-the-amazon

– http://www.livescience.com/39410-mysterious-webstructure-amazon.html

– http://news.discovery.com/animals/mysterious-amazon-web-baffles-

scientists-130904.htm

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here